در گذر از كوچه پس كوچه های با افرادی روبرو می شویم كه با خالكوبی نقش های نامفهوم و خط هایی شبیه الفبای شرقی، چند زخم بازمانده از آثار چاقو و قمه در صورت، لباس های خاص و ریش بلند و سبك داعش، سعی دارند خود را از دیگر مردمان شهر متمایز كنند. البته اوباشگری در محله های مختلف با شمایل و تیپ های گوناگون رخ می دهد اما وجه مشترك همه آن ها این است كه فرد اوباش با انگشت نما شدن در یك محدوده جغرافیایی، بین گروه های نابهنجار برای خود نامی دست و پا كرده و با عربده كشی و مزاحمت های خیابانی، رعب و وحشت را در دل ساكنان محله های مختلف ایجاد می كند.
اوباشگری و مزاحمت خیابانی معضل جدیدی نیست اما آنچه كه این روزها خانواده ها و كارشناسان مسایل اجتماعی را بیشتر از گذشته نگران كرده، روی آوردن برخی از جوانان و نوجوانان به كارهای خلاف عرف و قانون است كه زمینه را برای ورود آنها به خرده فرهنگ های اوباشگری و انگشت نما شدن هموار می كند.
*** ضعف نظارت خانواده یا جرم خیز بودن محله؟
خشونت و حس برتری جویی بین برخی از افراد جامعه، در گذشته های دور وجود داشته است اما چرا در شرایط كنونی و در حالی كه جامعه و تمام شهروندان آن در سایه قوانین اجتماعی و قضایی زندگی می كنند باز گروهی از نوجوانان و جوانان به تقلید از برخی مجرمان به حركت هایی خلاف قانون و هنجارهای اجتماعی دست می زنند؟
سن ویژه نوجوانان و جوانان برای ورود به دنیای متفاوت اوباشگری, اگر بخواهیم به چند مورد از دلایل روی آوردن جوانان و نوجوانان به اوباشگری در برخی از محله ها اشاره كنیم، نخست باید نقش خانواده را در تربیت یك كودك یا نوجوان بررسی كرد زیرا شاكله اصلی شخصیت فرد در خانواده بسته می شود.
اگر خانواده نتواند كاركرد خود را در این زمینه به درستی انجام دهد به یقین فرزندان در دوران بلوغ دچار مشكلات فراوان می شوند. یكی دیگر از دلایل روی آوری جوانان و نوجوانان به اوباشگری و حضور در خرده فرهنگ های اوباشگری ضعف مهارت در انتخاب دوست است.
یكی دیگر از مهمترین دلایل روی آوردن افراد در سنین جوانی و نوجوانی را تخلیه نشدن انرژی های نهفته دانست كه موجب می شود فرد برای تخلیه این انرژی به راهكارهای خلاف قانون دست زند.
تا زمانی كه ما برنامه مناسب برای اوقات فراغت جوانان و نوجوانان نداشته باشیم باید شاهد ظهور اوباشگری در بین جوانان باشیم.
برای تبیین گرایش برخی از نوجوانان و جوانان به كارهایِ خلاف قانون و عرف، به نظریه « میدان نیرو» اشاره كرد. اوباشگری یك خرده فرهنگ است كه از دلایل زیادی سرچشمه می گیرد، گفت: ما نمی توانیم برای بروز این مشكل تنها به یك پدیده اشاره كنیم بلكه باید آن را چند بعدی و در گذر زمان بررسی كنیم. اگر بخواهیم برای بررسی این معضل یك نظریه ارایه كنم باید بگویم نظریه میدان نیرو بهترین نظریه برای تبیین این شرایط است زیرا جرم تحت تاثیر نیروهای محیط زندگی فرد ایجاد می شود.
در توضیح نظریه میدان نیرو باید گفت، محل زندگی فرد اعم از خانواده یا محله های كلان شهرها در برخی از مواقع موجب جرم زایی می شود. از این رو محیط زندگی، انگیزه یا مانعی برای ترغیب رفتارهای بهنجار یا نابهنجار در فرد ایجاد می كند.
جرم هیچ گاه ارثی یا فطری نبوده بلكه خرده فرهنگ اوباشگری زمانی ایجاد می شود كه فرد در محله های نابسامان زندگی كند و در معاشرت با گروه های همسالان جرم را یاد می گیرد و این خود می تواند آغازی بر اوباشگری باشد.
*** اوباشگری زاییده مشكلات اجتماعی یا فردی؟
ناهنجاری اجتماعی زمانی در جامعه شكل می گیرد كه بین هدف و راه های دستیابی به هدف هیچ گونه تناسبی وجود نداشته باشد و فرد مجبور است در این شرایط به دنبال راهكار خودساخته باشد.
نمی توان اوباشگری و شرارت برخی از افراد را تنها به حساب محرومیت های رفاهی و اجتماعی محله ها گذاشت. برخی از اندیشمندان حوزه های رفتارشناسی معتقدند كه تیپ شخصیتی برخی از افراد مجرم موجب شده تا آن ها برای حضور در خرده فرهنگ های جرم زای جامعه تمایل داشته باشند.
جرم فطری نیست بلكه زاییده محیط اجتماعی و محصول یادگیری فرد است كه در برخورد با خانواده و گروه همسالان ایجاد می شود.
*** سخن پایانی
در سال های گذشته هر چند كه طرح های ضربتی فراوانی در جهت جمع آوری اوباش محله های مختلف اجرا شده است اما آزاد بودن برخی از مجرمان و مزاحمت های گاه و بیگاه این افراد در برخی از محله ها موجب شده مردم از اوباشگری وحشت كنند.
قشرهای نوجوان و جوان به خاطر شرایط خاص سنی بیشتر از دیگر قشرهای جامعه ممكن است زیر تاثیر رفتار، گفتار و منش اوباش قرار گیرند و آنان را به عنوان گروه مرجع خود برگزینند. گرو های سنی جوانان و نوجوانان علاقه دارند از رفتار افراد مختلف رفتاری الگو برداری كنند. در این زمینه باید خانواده ها و مراكز تربیتی با معرفی الگوهای مناسب به فرزندان، اقدام به كاهش پدیده اوباشگری در بین نسل جوان جامعه كمك كنند.
براساس تعریفِ فرهنگ واژگان علوم اجتماعی، گروه مرجع گروهی است فرد در سنجش ارزش خود با دیگران آن را مورد همسنجی قرار می دهد یا به عبارت دیگر فرد در قضاوت و در اعمال خود از آن الهام گرفته و آنرا مبنای داوری قرار می دهد.
یكی از مهمترین شعارهایی كه در زمینه سلامت اجتماعی و روانی فرد و جامعه مطرح است شعار «پیشگیری بهتر از درمان» است. برای رسیدن به جامعه ای پویا و سالم، فارغ از مشكلات و معضل های اجتماعی بهتر است قبل از هر اقدام قضایی، زمینههای مناسب برای پرورش انسانهای سالم در جامعه فراهم شود. فرهنگ سازی بر مبنای ارزش های اخلاقی و دینی جامعه از طریق رسانه ها، مراكز آموزشی و انجمن های مردم نهاد در سنین پایین یكی از مهمترین راهكارهای بازدارنده برای پیشگیری از ورود نوجوانان و جوانان به خرده فرهنگ های جرم زا است.
انتهای پیام/
